Xəbərin Kateqoriyası: Maraqli məlumatlar

Havayda mehriban olmaq bir qaydadır

Torpağa hörmət və mənəvi inanclarla yanaşı, 'Aloha' havaylıların əmin-amanlıq içində yaşamaları və işləmələri üçün zərurətdən doğan bir hüquqi anlayışa çevrilib.

Bizim Havaydakı ikinci günümüz idi. Günorta mürgüsündən yenicə ayılıb, mətbəxə keçdim. Qız dostum kabel şirkətindən olan bir oğlanla yerdə oturub söhbət edirdi.

O, internetimizi düzəltməyə gəlmişdi, çünki evimiz telefon siqnalı tutmayan bir vadidə yerləşirdi. Birdən onların internet haqqında danışmadığının fərqinə vardım. O, sevgilimi qaban ovuna dəvət edirdi.

Günlər keçdikcə bu mehriban hadisələrin sayı artdı. Yaxınlıqdakı bir fermaya baş çəkmişdik və gözətçi öz ağacından bizə avokado təklif etdi.

Yürüş xəttinin sonuna çatanda və ya bizə elə gəlmişdi ki, sonuna çatmışıq, bir ata ilə qızı bizdən yolun təpədə bitən və şəlalədə tamamlanan gizli davamı görmək istəyib-istəmədiyimizi soruşdular.

Bir dəfə də okeanda üzməyə gedirdik və tanımadığmız bir nəfər cərəyanın güclü olduğunu söylədi və sonra bizə pivə təklif etdi. Üstəlik, kanoe üzməyə dəvət olunduq.

Hazırda Havaya ildə doqquz milyona yaxın turist gedir və 'Aloha' demək olar ki, hər bir turistin adalarda eşidəcəyi sözdür. Sözdən həm "salam", həm də "sağ ol" mənasında istifadə olunur, amma özündə daha çox məna ehtiva edir.

Bu həm də adaların ruhunu - insanları və torpağını - və buranın unikallığını ifadə edən lakonik bir sözdür.

"Alo 'üz-üzə' deməkdir və Ha 'həyatın nəfəsi' mənasını verir," Manoada yerləşən Havay Universitetinin Etnik Tədqiqatlar bölməsinin yaradıcısı və Havay tarixçisi Davianna Pömaika'i McGregor deyir.

Havayda 'Aloha' sözü salamlaşmaqdan daha çox məna kəsb edir - o, qaydaya çevrilib

McGregor sözün daha az bədii sayılan, amma eyni dərəcədə keçərli təfsirlərini də qeyd edir.

Bunlardan biri Pilahi Paki adlı tanınmış Maui böyüyü tərəfindən 1970-ci ildə Havayın keçmişi, indiki dövrü və gələcəyinə həsr olunan Havay 2000 konfransında səsləndirilib.

O dövr adalarda üzərində Vyetnam ilə bağlı və digər siyasi məsələlər üzrə fikir ayrılığının artdığı bir dövr idi və Paki Aloha Ruhu - başqa sözlə, Havayda ayırmaq əvəzinə birləşdirmək xüsusiyyətinə malik unikal ruh və mədəni kod barəsində nitq söyləyir.

Nitqində o, 'Aloha' sözünün hər hərfini bir ifadə ilə açır.

Və həmin nitq əsasını hörmət və mehribanlıq təşkil edən Havayın Aloha Ruhu qaydasının təməlinə çevrilir:

"Akahai incəliklə ifadə olunan mehribanlıq deməkdir;

Lokahi xoşahəngliklə ifadə olunan birlik deməkdir;

'Olu'olu xoşluqla ifadə olunan münasiblik deməkdir;

Ha'aha'a təvazökarlıqla ifadə olunan sadəlik deməkdir;

Ahonui dözümlülüklə ifadə olunan səbirlilik deməkdir."

Aloha Ruhu qaydası 1986-cı ilə qədər rəsmiləşdirilməsə də, kökü sıx şəkildə Havay mədəniyyətinə bağlıdır.

McGregor mənə dedi ki, torpağa hörmət və mənəvi inanclarla yanaşı, 'Aloha' havaylıların əmin-amanlıq içində yaşamaları və işləmələri üçün zərurətdən doğan bir hüquqi anlayışa çevrilib.

Əslində ağlabatan səslənir. Havay dünyanın ən izolyasiya olunmuş insan yaşayan mərkəzidir: Kaliforniya sahili təxminən 3863 km uzaq olduğu halda Yaponiya buradan 6437 km aralıdır.

Adalar o qədər balacadır ki, bir çoxunu (mənim yaşadığım Maui kimi) bir günə gəzmək mümkündür. Adaları birləşdirən körpülər yoxdur və adaiçi səyahət də bəzən çox çətin olur.

Adaların izolyasiya olunmuş mövqeyi havaylıların bir-birinə qarşı hörmətli münasibətinə səbəb olub

Getməyə başqa yer olmadığı üçün görünür ki, bir-biri ilə yola getmək yeganə seçimə çevrilib.

"İzolyasiya olunan əcdadlarımız bir-birinə və məhdud sərvəti olan torpağa hörmətlə yanaşmaq lazım gəldiyini anlayıblar," McGregor deyir.

"Havaylılar üçün əsas işçi qüvvəsi insan olub. Genişlənən ailələr arasında kollektiv işə ehtiyac yarandığına görə sevgi və hörmət dolu münasibətlərə çox önəm verilib."

Hər yerdə olduğu kimi, - o əlavə edir, - Havayda da gücdən sui-istifadə edən insanlarla bağlı problemlər mövcuddur. Amma əgər rəhbərin "Aloha tərzində" davranmadığı sübuta yetirilərsə, sülhsevər havaylılar ondan qurtulmağın yolunu tapacaqlar", deyə o davam edir.

Aloha Ruhu qaydası bu gün belə eyni şəkildə tətbiq olunur. Havay Dövlət Prokurorluğuna əsasən, qayda simvolik olsa da, bu onun işləmədiyi mənasına gəlmir. Ələlxüsus siyasi liderlər və ya biznesmenlər həddi aşan zaman.

"Bu qaydanı virtual olaraq tətbiq etmək mümkün deyil, çünki rəftar kodu və həyat tərzini idarə edən bir fəlsəfədir.

Bununla belə... Havayın bütün vətəndaşları və hökumət rəsmiləri özlərini bu qaydaya uyğunlaşdırmaq məcburiyyətindədirlər," baş prokurorun birinci müavini Dana Viola e-mailində yazır.

Əgər bir biznes və ya hökumət rəsmisi Aloha Ruhuna uyğun davranmasa, biznesini itirə və ya ictimai şəkildə cəzalandırıla bilər.

"Yəni nəticələr realdır," o əlavə edir. Aloha Ruhu qaydasını dərin şəkildə araşdıran Havay bilikləri üzrə Hawai'inuiakea Məktəbindən dosent Wendell Kekailoa Perry deyir ki, qayda və onun mənası heç də həmişə müsbət yük daşımır.

"Aloha Ruhundan Havayda hər kəsin sevgini 'hiss etməsi' və insanlığa qarşı sevgini qəbul etməsi fikrini vurğulamaq üçün istifadə olunur... (və) deyilir ki, Aloha Ruhu irq və fərqləri aşır və birlik və 'bərabərliyi' ehtiva edir. Problem də elə budur. Çünki o, həyatımız və cəmiyyətin mürəkkəbliyini qulaqardına vurur," Perry söyləyir.

"Ola bilər ki, yaxşı gündə qayda havaylıların haqlarına dəstək olsun," o əlavə edir.

Amma pis gündə, o deyir, adalardakı haqsızlıqlara etiraz edən yerli havaylıları susdurmaq üçün istifadə oluna bilər. Bu halda "Onların istifadə etdiyi Aloha ABŞ işğalı və idarəsi zamanı yaradılan 'passiv' və 'çaxnaşma-yaratma' yerli kimliyinin bir hissəsidir.

Lakin ictimai şəkildə təqdim olunan Havay dilli qəzetlər və etirazlardakı minlərlə müzakirələrə nəzər yetirsəniz, passivliyin Havay mədəniyyətində yeganə hal olmadığının fərqinə vara bilərsiniz."

Aloha Ruhu qaydası bəzən qüsurlarla müşayiət olunsa da, Havayda yaşayan insanların həyatı ilə həmahəngdir

Qaydanı önə çıxardan Paki ölməmişdən əvvəl dəfələrlə qeyd etmişdi ki, qarşılıqlı hörmət əsaslı Aloha vasitəsilə "havaylılar dünya mədəniyyətini xilas etmək gücünə qadirdilər." Qayda bəzən qüsurlarla müşayiət olunsa da, Havayda yaşayan insanların həyatı ilə həmahəngdir.

"Havaya baş çəkən qonaqlar Havayın gözəl təbiəti haqqında ağızdolusu danışsalar da, bu səyahət təcrübəsinin ən yaxşı hissəsi kimi insanlar və onların mehribanlığı olduğunu vurğulayırlar", Havay Dövlət Nümayəndəsi Tulsi Gabbard deyir.

"Birləşmiş Ştatlarda və dünyada insanların istədiyi bir şey var, o da sülhdür... Lakin Alohanı - başqalarına qarşı hörmət və sevgi vasitəsilə - səmimi şəkildə yaşayaraq biz, insanların və planetimizin xoşbəxtliyi naminə bu fərqləri aşacaq və həll yolları tapacaq qədər güclü ola bilərik".

Adətən Havay deyəndə ağıla ilk gələn tətil olur. İki ay öncə buraya köçərkən bir dostum mənə dedi: "Sahildə kokteyl içəndə məni də yadına sal."

O, həyatımı həzz və istirahətlə dolu təsəvvür edirdi, amma bu, qətiyyən reallıqla üst-üstə düşmür. Yenə də işləməyə, fakturaları ödəməyə, bazarlıq etməyə və paltar yumağa və normal həyatda qarşımıza çıxan bütün qayğıların öhdəsindən gəlməyə məcburuq.

Aloha Ruhu qaydası da eyni bu cürdür. O, var olan, amma bir səhifəlik izaha sığmayacaq qədər mürəkkəb bir şeyin ideallaşdırılmış versiyasıdır.

Hələlik isə deyərdim ki, mənim üçün Aloha 'salam' ilə 'sağ ol' arasında unutmamalı olduğumuz mehribanlıq və ahəngdir.

скачать dle 11.1смотреть фильмы бесплатно

Oxşar Xəbərlər

Rəylər


Ad:*
E-Mail:
Təhlükəsizlik kodunu daxil edin: *
Okunamayan kodu yenilemek üçün şəklin üstüne tıklayınız