Qüdsdəki Müqəddəs Qəbir kilsəsində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı qədim daş karxanası, kənd təsərrüfatı sahələri və dəfn məqsədilə istifadə olunmuş qaya strukturları aşkar edilib. Tədqiqatlara Roma Sapienza Universitetindən Françeska Romana Stasollanın rəhbərlik etdiyi komanda cəlb olunub. Universitetin 2025-ci il üzrə ilkin elmi hesabatı ərazinin əvvəlcə karxana, daha sonra isə kənd təsərrüfatı və dəfn sahəsi kimi istifadə edildiyini təsdiqləyir.
Tapıntılar xristian ənənəsində İsanın çarmıxa çəkildiyi və dəfn edildiyi yer kimi qəbul olunan ərazinin qədim topoqrafiyasını daha dəqiq anlamağa imkan verir. Elmi layihənin materiallarında kilsənin yerləşdiyi sahənin karxanadan bağ və daha sonra monumental dini kompleksə çevrilməsi sənədləşdirilir.
Arxeobotanika araşdırmaları zamanı ərazidə üzüm tənəyinə aid qalıqların, eləcə də digər bitki izlərinin müəyyən edilməsi burada qədim dövrdə becərilən sahələrin olduğunu göstərir. Bununla belə, bu tapıntılar konkret məzarın məhz İsaya aid olduğunu elmi baxımdan sübut etmir; onlar daha çox İncil mətnlərində təsvir olunan bağ və qaya məzarı olan ətraf mühitlə uyğunluq yaradır.
Qazıntılar kilsənin döşəməsinin bərpası zamanı aparılıb. Sapienza Universitetinin əvvəlki tədqiqatları da hazırkı kilsənin altında uzun müddət istifadə olunmuş qədim karxananın mövcudluğunu və sonradan ərazinin müxtəlif məqsədlərlə yenidən istifadə edildiyini göstərib.
Müqəddəs Qəbir kilsəsi IV əsrdən etibarən xristianlığın ən mühüm ziyarət məkanlarından biri sayılır və ənənəvi olaraq İsanın çarmıxa çəkilməsi, dəfni və dirilməsi ilə əlaqələndirilir.
