Son illərdə supermarket rəflərində “laktozasız” yazılmış süd, qatıq, pendir və digər məhsulların sayı xeyli artıb. Bu etiket bəzən məhsulun avtomatik olaraq daha sağlam, daha pəhrizli və hətta arıqlamaq üçün daha uyğun olduğu təəssüratını yaradır. Əslində isə laktozasız məhsullar ilk növbədə laktozanı həzm etməkdə çətinlik çəkən insanlar üçün nəzərdə tutulub.
Mif 1: Laktozasız məhsullar hamı üçün daha sağlamdır
Laktoza süd və süd məhsullarında təbii şəkildə olan şəkərdir. Orqanizm onu həzm etmək üçün laktaza fermentindən istifadə edir. Laktaza kifayət qədər olmadıqda laktoza tam həzm olunmur və bəzi insanlarda köp, qarında ağrı, qaz və ishala səbəb ola bilər.
Lakin laktozanı normal həzm edən sağlam insan üçün onu yalnız “daha sağlam qidalanmaq” məqsədilə rasiondan çıxarmağın xüsusi üstünlüyü yoxdur.
Mif 2: Laktozasız südün tərkibində şəkər yoxdur
“Laktozasız” və “şəkərsiz” eyni anlayış deyil. Laktozasız süd hazırlanarkən laktoza adətən laktaza fermentinin köməyi ilə daha sadə şəkərlərə – qlükoza və qalaktozaya parçalanır.
Elə buna görə də laktozasız süd adi süddən bir qədər daha şirin dada bilər, hətta ona əlavə şəkər qatılmasa belə.
Mif 3: Laktozasız məhsullar arıqlamağa kömək edir
Etiketdə “laktozasız” yazılması məhsulun avtomatik olaraq daha az kalorili olması demək deyil. Kalori miqdarı məhsulun yağ, zülal, karbohidrat və digər inqrediyentlərindən asılıdır. Buna görə seçim zamanı yalnız ön tərəfdəki “laktozasız” sözünə deyil, qida dəyəri və tərkib siyahısına baxmaq lazımdır.
Mif 4: Laktoza dözümsüzlüyü süd allergiyasıdır
Bunlar eyni vəziyyət deyil. Laktoza dözümsüzlüyü laktozanın həzm olunması ilə əlaqədardır. Süd allergiyası isə südün tərkibindəki zülallara qarşı immun sisteminin reaksiyasıdır.
Bu səbəbdən süd allergiyası olan insan üçün “laktozasız” yazısı məhsulun təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir – həmin məhsul yenə də süd zülalları saxlaya bilər.
Mif 5: Laktoza dözümsüzlüyü varsa, bütün süd məhsullarından imtina etmək lazımdır
Laktozaya həssaslığın səviyyəsi insandan insana dəyişir. Bəzi insanlar az miqdarda laktozanı problemsiz qəbul edə bilir. Bəzi fermentləşdirilmiş süd məhsulları və müəyyən pendirlər də daha az laktoza ehtiva edə bilər.
Yəni “laktoza dözümsüzlüyü = bütün süd məhsullarına ömürlük qadağa” yanaşması hər kəs üçün doğru deyil.
Bəs “laktozasız” etiketinin arxasında nə var?
Əksər hallarda çox sadə bir texnologiya: südün tərkibindəki laktozanın parçalanmasına kömək edən laktaza fermentindən istifadə edilir. Məhsulun zülal və kalsium kimi əsas qida maddələri isə qala bilər.
Beləliklə, “laktozasız” ifadəsi “daha sağlam”, “daha təbii” və ya “pəhriz məhsulu” demək deyil. Bu, əsasən laktozanı həzm etməkdə çətinlik çəkən insanlar üçün məhsulun xüsusiyyətini göstərən etiketdir.
