“Qlüteni rasionumdan çıxardım və özümü xeyli yaxşı hiss etməyə başladım.”
Bu cümləni son illərdə tez-tez eşidirik. Bəs həqiqətən dəyişən qlütenin qəbul edilməməsidir, yoxsa insan fərqinə varmadan bütün qidalanma rejimini dəyişir?
Qlüteni kəsən insanların çoxu eyni zamanda çörək, pizza, şirniyyat, peçenye, fastfud və işlənmiş qidaları da azaltmağa başlayır. Nəticədə gündəlik qəbul edilən şəkər, duz, yağ və ümumi kalori miqdarı aşağı düşür.
Bundan əlavə, insanlar evdə daha çox yemək hazırlayır, tərəvəz, meyvə, ət, yumurta və düyü kimi sadə məhsullara üstünlük verirlər. Belə olduqda özünü daha enerjili və yüngül hiss etməyin səbəbi yalnız qlüten deyil, qidalanmanın ümumi keyfiyyətinin yaxşılaşması ola bilər.
Qlüten kimlər üçün həqiqətən problemdir?
Qlüten buğda, arpa və çovdarın tərkibində olan zülaldır.
Çölyak xəstəliyi olan insanlar üçün qlüten ciddi sağlamlıq problemidir. Bu şəxslərdə qlüten immun sisteminin reaksiyasına səbəb olur və nazik bağırsağın zədələnməsinə gətirib çıxara bilər.
Bəzi insanlarda çölyak xəstəliyi olmasa da, qlüten qəbulundan sonra köp, qarın ağrısı, halsızlıq və həzm problemləri yarana bilər. Lakin bu simptomların səbəbi həmişə qlüten olmur. Bəzən problem buğdanın tərkibindəki digər maddələr, böyük porsiyalar və ya ümumilikdə həzm sisteminin həssaslığı ilə bağlı ola bilər.
Qlütensiz məhsul həmişə sağlamdırmı?
Qlütensiz yazılan hər məhsul avtomatik olaraq faydalı hesab edilmir.
Bəzi qlütensiz çörək, peçenye və desertlərin tərkibində dadı və quruluşu qorumaq üçün daha çox şəkər, yağ və müxtəlif əlavələr ola bilər. Yəni adi peçenyeni qlütensiz peçenye ilə əvəz etmək qidalanmanı mütləq sağlamlaşdırmır.
Digər mühüm məsələ isə lifdir. Tam taxıllı məhsullar lif, vitamin və mineralların mənbəyi ola bilər. Onları səbəbsiz yerə rasiondan çıxarmaq qəbizlik və bəzi qida maddələrinin çatışmazlığı riskini artıra bilər.
Özünü yaxşı hiss etməyin əsl səbəbi nə ola bilər?
Qlüteni dayandırdıqdan sonra yaranan müsbət dəyişikliklərin səbəbi bunlar ola bilər:
Daha az işlənmiş qida qəbul etmək, şəkər və fastfudu azaltmaq, porsiyaları kiçiltmək, ev yeməklərinə üstünlük vermək və qidalanmaya daha çox diqqət ayırmaq.
Yəni bəzən insan qlüteni deyil, əslində əvvəlki nizamsız qidalanma formasını həyatından çıxarmış olur.
Tələsmədən əvvəl bunu bilin
Daimi köp, qarın ağrısı, ishal, halsızlıq, səbəbsiz çəki itkisi və ya dəmir çatışmazlığı kimi əlamətlər varsa, qlüteni özbaşına dayandırmazdan əvvəl həkimə müraciət etmək daha doğrudur.
Çünki qlüten əvvəlcədən rasiondan çıxarıldıqda çölyak xəstəliyi ilə bağlı analizlərin nəticələri yanlış çıxa bilər.
Əsas sual “Qlüten zərərlidirmi?” deyil. Əsas sual budur: sizin orqanizminiz hansı qidalara və hansı qidalanma rejiminə necə reaksiya verir?
Bəzən problem bir maddədə deyil, bütövlükdə boşqabımızdadır.
