Mağaza rəflərində müxtəlif növ duzlara rast gəlmək mümkündür: dəniz duzu, çəhrayı duz, Himalay duzu və s. Bəs onların hansısı həqiqətən daha faydalıdır? Yoxsa ümumiyyətlə duzsuz qidalanmaq daha yaxşıdır? Axı çoxları hesab edir ki, duz bədəndə suyu saxlayır və şişkinliyə səbəb olur. Gəlin duzun növlərini, onunla bağlı mifləri və yeməklərə necə duz əlavə etməyin daha düzgün olduğunu araşdıraq ki, dad əldə edilsin, amma sağlamlığa zərər dəyməsin.
Duz insan orqanizmi üçün vacib minerallardan biridir. Onun tərkibində olan natrium və xlor bədəndə su-duz balansının qorunmasına kömək edir. Natrium həm də sinir impulslarının ötürülməsində, əzələlərin işləməsində və qan təzyiqinin tənzimlənməsində mühüm rol oynayır. Buna görə də duzu tamamilə rasiondan çıxarmaq doğru hesab edilmir.
Problem adətən duzun özündə deyil, onun həddindən artıq istifadə olunmasındadır. Gün ərzində çox duz qəbul edildikdə bədəndə maye saxlanıla bilər, bu da şişkinlik, yüksək qan təzyiqi və ürək-damar problemləri riskini artıra bilər. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyəsinə görə, böyüklər üçün gündəlik duz qəbulu təxminən 5 qramdan çox olmamalıdır.
Duzun növlərinə gəldikdə isə onların əsas tərkibi demək olar ki, eynidir. Məsələn, adi mətbəx duzu əsasən natrium xloriddən ibarətdir və çox vaxt yodla zənginləşdirilir. Bu isə qalxanabənzər vəzinin normal fəaliyyətinə kömək edir.
Dəniz duzu isə dəniz suyunun buxarlanması nəticəsində əldə olunur və tərkibində az miqdarda digər minerallar da ola bilər. Himalay çəhrayı duzu isə təbii yataqlardan çıxarılan duzdur və tərkibində müxtəlif mikroelementlər olduğu deyilir. Lakin mütəxəssislər bildirir ki, bu mineralların miqdarı çox azdır və sağlamlığa ciddi fərq yaratmır.
Ən sağlam yanaşma duzu tam kəsmək deyil, onu ölçülü istifadə etməkdir. Yeməklərə çox duz əlavə etmək əvəzinə müxtəlif ədviyyələr, göyərti və limon suyu istifadə etmək yeməyin dadını artırmağa kömək edə bilər.
Həmçinin hazır qidalarda — kolbasa, fast food, konserv və çips kimi məhsullarda duzun miqdarı çox olur. Bu səbəbdən gündəlik duz qəbulunun böyük hissəsi məhz belə qidalardan gəlir. Evdə hazırlanan yeməklərdə isə duzu daha rahat nəzarətdə saxlamaq mümkündür.
Nəticə olaraq, duz orqanizm üçün zərərli deyil, lakin həddindən artıq istifadə olunduqda problem yarada bilər. Əsas məsələ balansı qorumaq və rasionda müxtəlif qidalara üstünlük verməkdir.
