Şimal-Qərb Universitetinin alimləri müəyyən edib ki, sirkadiyal ritmlərin — orqanizmin daxili bioloji saatının pozulması çəki artımına səbəb ola bilər. Araşdırmanın nəticələri Nature Metabolism jurnalında dərc olunub.
Sirkadiyal ritmlər yuxudan tutmuş hormonların ifrazına və maddələr mübadiləsinə qədər bir çox prosesi tənzimləyir. Daha əvvəl də məlum idi ki, bu ritmlərin pozulması — məsələn, yuxu rejiminin pozulması və ya yağlı qidalanma — piylənmə ilə əlaqəli ola bilər. Lakin bu təsirin mexanizmi tam aydın deyildi.
Yeni tədqiqatda alimlər yağ hüceyrələrinə (adipositlərə) fokuslanıblar. Bu hüceyrələr enerjini toplayır və mübadilədə mühüm rol oynayır.
Araşdırma göstərib ki, bioloji saat hüceyrələrin enerji istehsalını birbaşa idarə edir. Bu proses mitoxondrilərin fəaliyyəti və oksidləşdirici metabolizm vasitəsilə baş verir — yəni hüceyrələr oksigen istifadə edərək qidaları enerjiyə çevirir.
Bu sistemdə əsas rol oynayan BMAL1 zülalıdır. Alimlər bu zülalı deaktiv etdikdə və ya heyvanları yüksək yağlı qida ilə qidalandırdıqda, yağ hüceyrələrində enerji istehsalı pozulub.
Maraqlıdır ki, heyvanların ümumi çəkisi ciddi dəyişməsə də, hüceyrə daxilində enerji istehsalı zəifləyib və qida maddələrinin paylanması dəyişib.
Alimlər hesab edir ki, bu nəticələr bioloji saatın pozulmasının birbaşa maddələr mübadiləsinə təsir etdiyini sübut edir. Gələcəkdə bu mexanizmin daha dərindən öyrənilməsi metabolik xəstəliklərin müalicəsində yeni üsulların inkişafına kömək edə bilər.
