Yuxuda qışqırıq, gülüş və titrək hərəkətlər yaxınlaşan idrak geriləməsinin və neyrodegenerativ xəstəliklərin erkən əlaməti ola bilər.
Bu nəticəyə Seul Milli Universitetinin Bundang Xəstəxanasının tədqiqatçıları gəliblər.
Alimlər sürətli yuxu fazasında davranış pozuntusu (iRBD – isolated REM sleep behavior disorder) olan pasiyentlər üzərində araşdırma aparıblar. iRBD zamanı insan yuxuda qışqıra, gülə, əl-qol ata və ya aqressiv davranışlar göstərə bilər. Maraqlısı odur ki, bu pasiyentlərdə Parkinson xəstəliyi və ya demensiya kimi nevroloji diaqnozlar hələ mövcud olmur ki, bu da iRBD-ni erkən diaqnostika baxımından xüsusi əhəmiyyətli edir.
Araşdırmada orta yaşı 65,6 olan 162 pasiyent iştirak edib. Tədqiqatçılar iştirakçılar tərəfindən yerinə yetirilən 318 neyropsixoloji testin nəticələrini təhlil edərək diqqət, işçi yaddaş və ümumi yaddaşda davamlı zəifləmə aşkar ediblər. Bu dəyişikliklər tədricən artsa da, zamanla klinik baxımdan əhəmiyyətli səviyyəyə çatıb.
Ən ciddi geriləmə rəqəmsal simvolların tanınması testi zamanı qeydə alınıb. Bu test informasiya emalı sürəti, diqqətin konsentrasiyası və operativ yaddaşın həcmini qiymətləndirən həssas göstərici hesab olunur. Bundan əlavə, şifahi və vizual yaddaşda da sabit azalma müşahidə edilib.
Tədqiqatçılar cins fərqlərinə də diqqət yetiriblər. Kişilərdə koqnitiv zəifləmə daha kəskin olub və bir neçə funksiyanı əhatə edib. Qadınlarda isə pozuntular daha məhdud xarakter daşıyıb. Bununla belə, müşahidə müddətində demensiya və ya Parkinson xəstəliyi inkişaf etməyən pasiyentlərdə belə koqnitiv geriləmə davam edib.
Alimlərin fikrincə, yuxu zamanı qeyri-adi davranışlar gizli neyrodegenerativ proseslərin erkən göstəricisi ola bilər. Bu isə iRBD-ni demensiyanın açıq simptomları ortaya çıxmazdan xeyli əvvəl koqnitiv sağlamlığın uzunmüddətli izlənməsi üçün vacib siqnal halına gətirir.
