Müalicə zamanı edilən səhvlər dərmanın təsirini azalda, əlavə reaksiyalara səbəb ola və hətta bakteriyaların dərmana qarşı davamlılığını artıra bilər. Buna görə də antibiotik qəbulunun əsas qaydalarını bilmək və həkimin tövsiyələrinə dəqiq əməl etmək vacibdir.
Antibiotik qəbulunun 7 əsas qaydası
Antibiotikləri yalnız həkim təyinatı ilə qəbul edin
Antibiotiklər yalnız bakterial infeksiyalara qarşı təsir göstərir. Soyuqdəymə, qrip və ya əksər kəskin respirator virus infeksiyaları zamanı onlar kömək etmir, çünki bu xəstəliklər virus mənşəlidir. Özbaşına müalicə təhlükəli ola və antibiotiklərə qarşı davamlılığın yaranmasına səbəb ola bilər.
Dozanı buraxmayın
Dərmanın effektiv təsir göstərməsi üçün orqanizmdə aktiv maddənin sabit səviyyəsi qorunmalıdır. Buna görə də dərmanı həkimin təyin etdiyi saatda və göstərilən aralıqlarla qəbul etmək vacibdir.
Müalicəni vaxtından əvvəl dayandırmayın
Bir çox insan özünü yaxşı hiss edən kimi antibiotik qəbulunu dayandırır. Bu isə ən geniş yayılmış səhvlərdən biridir. Kurs vaxtından əvvəl yarımçıq saxlanılarsa, bakteriyaların bir hissəsi sağ qala və infeksiyanı yenidən yarada bilər.
Antibiotikin yeməklə, yoxsa acqarına qəbul edilməsinə diqqət edin
Bəzi dərmanlar acqarına, digərləri isə yeməkdən sonra qəbul edilməlidir. Bu, dərmanın sorulmasına və mədənin qıcıqlanma riskinə təsir edir. Müalicəyə başlamazdan əvvəl təlimatı oxumaq və ya bunu həkimdən dəqiqləşdirmək vacibdir.
Antibiotiklə alkoqolu birlikdə qəbul etməyin
Antibiotik müalicəsi zamanı alkoqol qəbul etmək məsləhət görülmür. Bu birləşmə ürəkbulanma, halsızlıq, baş ağrısı və qaraciyərə əlavə yük kimi yan təsirləri gücləndirə bilər. Bəzi preparatlar isə ümumiyyətlə spirtli içkilərlə uyğun gəlmir.
Antibiotiki istənilən içki ilə qəbul etməyin
Dərmanları ən yaxşısı adi su ilə qəbul etməkdir. Süd bəzi antibiotiklərin sorulmasını zəiflədə bilər. Qəhvə və energetik içkilər isə bəzən əlavə reaksiyaları gücləndirir. Qreypfrut və onun şirəsindən də çəkinmək lazımdır, çünki bu meyvə bəzi dərmanların təsirinə müdaxilə edə bilər.
Köhnə antibiotikləri yenidən istifadə etməyin
Əvvəllər kömək etmiş preparat başqa infeksiya zamanı təsirsiz ola bilər. Bundan başqa, düzgün doza və müalicə müddəti yalnız həkim tərəfindən müəyyən edilməlidir.
Antibiotik qəbul edərkən nə olar, nə olmaz?
Antibiotik kursu zamanı qida və içkilərə diqqətlə yanaşmaq lazımdır. Alkoqolu tamamilə istisna etmək daha doğrudur, çünki o, yan təsirlərin riskini artırır.
Süd məhsulları bəzi hallarda dərmanın sorulmasına mane ola bilər. Buna görə onları antibiotiklə eyni vaxtda qəbul etmək tövsiyə olunmur.
Böyük miqdarda qəhvə əsəbilik və ürək döyüntüsünün sürətlənməsini artıra bilər. Qreypfrut isə bəzi dərmanların orqanizmdə parçalanmasına və təsir mexanizminə təsir göstərə bilər.
Dozanı buraxmısınızsa, nə etməli?
Antibiotik qəbulunu unutmusunuzsa, bunu xatırlayan kimi tableti qəbul edin. Lakin növbəti dozanın vaxtı artıq yaxınlaşıbsa, dərmanı ikiqat qəbul etmək lazım deyil. Bu, müalicəni gücləndirməyəcək, əksinə, yan təsirlərin riskini artıra bilər.
Dozanı buraxmamaq üçün telefonda xatırlatma qurmaq və ya dərman qəbulunu səhər yeməyi, nahar və ya şam yeməyi kimi gündəlik vərdişlərlə əlaqələndirmək olar.
Antibiotiklər nə vaxt kömək etmir?
Antibiotiklər viruslara qarşı təsir göstərmir. Buna görə də soyuqdəymə, qrip və ya COVID-19 zamanı onları qəbul etmək faydasızdır.
Bundan əlavə, antibiotiklərdən düzgün istifadə edilməməsi antibiotikrezistentliyə səbəb ola bilər. Bu, bakteriyaların müalicəyə cavab verməməsi deməkdir.
Bu hal daha çox aşağıdakı səbəblərdən yaranır:
özbaşına müalicə
yanlış doza
dərman qəbulunun buraxılması
antibiotiklərdən həddindən artıq tez-tez istifadə
müalicə kursunun vaxtından əvvəl dayandırılması
Nəticədə hətta adi bakterial infeksiyalar belə daha çətin müalicə olunan problemə çevrilə bilər.
FAQ
Yaxşılaşma olduqda antibiotiki dayandırmaq olarmı?
Xeyr. Simptomlar demək olar ki, yox olsa belə, bakteriyalar orqanizmdə qala bilər. Buna görə müalicənin dayandırılması barədə qərarı yalnız həkim verməlidir.
Probiotiklər lazımdırmı?
Bəzi hallarda həkim bağırsaq mikroflorasını dəstəkləmək üçün probiotik tövsiyə edə bilər. Lakin onları özbaşına qəbul etmək düzgün deyil.
İldə neçə dəfə antibiotik qəbul etmək olar?
Bununla bağlı dəqiq norma yoxdur. Antibiotiklər yalnız ehtiyac olduqda və həkim təyinatı ilə qəbul edilməlidir. Nəzarətsiz istifadə bakteriyaların dərmanlara qarşı davamlılıq riskini artırır.
