Stres zamanı bədən sadəcə emosional deyil, həm də fizioloji reaksiya verir. Beyin təhlükə siqnalı aldığını düşünür və bədəni “hazır vəziyyətə” keçirir. Bu prosesdə əsas rol oynayan hormonlardan biri kortizoldur. Kortizol artdıqca iştaha da artır, xüsusilə şirin və yağlı qidalara meyl güclənir.
Stres zamanı yemək sadəcə aclıq deyil — bu, beynin özünü sakitləşdirmə üsuludur.
Bunun arxasında duran başqa bir mexanizm də dopamindir. Şəkərli və kalorili qidalar beyində dopamin ifrazını artırır, bu da qısa müddətli rahatlıq hissi yaradır. Yəni insan əslində yemək yox, sakitlik axtarır.
Stres zamanı insanlar çox vaxt emosiyalarını idarə etmək əvəzinə onları “yeməklə ört-basdır etməyə” çalışır. Bu isə vərdiş halını ala bilər. Xüsusilə yorğunluq, narahatlıq və ya gərginlik zamanı yemək bir növ qaçış mexanizminə çevrilir.
Sən ac olduğun üçün yox, özünü yaxşı hiss etmək üçün yeyirsən.
Digər tərəfdən, stres bədənin enerji balansını da dəyişir. Bəzi insanlarda iştaha azalır, amma əksəriyyətdə əksinə — daha çox yemək istəyi yaranır. Bu, bədənin “enerji yığmaq” instinkti ilə bağlıdır.
Nə etməli?
Stresli anlarda yeməyə yönəlməmək üçün alternativ yollar tapmaq vacibdir:
- qısa gəzinti 🚶♀️
- su içmək 💧
- nəfəs məşqləri 🧘♀️
- diqqəti başqa fəaliyyətə yönəltmək
