Yüksək həyat səviyyəsi və uzunömürlülüyü ilə tanınan Yaponiyada getdikcə daha narahatedici bir tendensiya diqqət çəkir: yaşlı insanların bir qismi yaşamaq üçün həbsxanaya düşməyi seçir. Məlumata görə, ölkədə məhkumların təxminən 13 faizi 65 yaşdan yuxarı şəxslərdən ibarətdir və onların böyük hissəsi qəsdən xırda cinayətlər törədərək həbs olunmağa çalışır.
Bu paradoksal vəziyyətin arxasında isə sosial və iqtisadi səbəblər dayanır. Bir çox yaşlı insan üçün həbsxana isti yemək, sığınacaq və tibbi xidmət təmin edən yeganə sabit mühitə çevrilib. Məsələn, mağazalardan edilən xırda oğurluqlar yaşlı qadınlar arasında törədilən cinayətlərin 71 faizini, kişilər arasında isə 39 faizini təşkil edir. Bu, onların cinayətkar meyillərindən çox, yaşamaq uğrunda çıxış yolu axtardıqlarını göstərir.
Fukuşima həbsxanası kimi müəssisələr artıq faktiki olaraq yaşlılara xidmət göstərən mərkəzlərə bənzəməyə başlayıb. Burada bəzi məhkumlar yerimək üçün walker istifadə edir, gündəlik qayğıya ehtiyac duyur, hətta demans kimi psixoloji problemlərlə üzləşirlər. Müəssisənin nümayəndələri bildirir ki, fiziki xəstəliklər müəyyən qədər idarə olunsa da, ruhi sağlamlıq problemləri daha ciddi narahatlıq doğurur.
Statistika vəziyyətin miqyasını daha aydın göstərir. 2024-cü ildə həbsxanaya daxil olan 40 mindən çox şəxsin 13 faizi yaşlılar olub. Eyni zamanda, Yaponiya əhalisinin təxminən 30 faizi 65 yaşdan yuxarıdır. Aşağı doğum səviyyəsi, işçi qüvvəsinin azalması və sosial dəstəyin yetərsizliyi yaşlıların təcrid olunmasına və maddi çətinliklərə sürüklənməsinə səbəb olur.
Bəzi məhkumlar isə həbsxananı hətta daha təhlükəsiz və rahat hesab edir. 67 yaşlı bir məhkum bildirib ki, burada reabilitasiya, qayğı və sosial mühit tapdığı üçün özünü daha yaxşı hiss edir və hətta “həbsxanada xoşbəxtəm” deyir. Bu isə problemin nə qədər dərin olduğunu göstərir.
Mütəxəssislər bu vəziyyəti açıq şəkildə sosial sistemin uğursuzluğu kimi qiymətləndirir. Onların fikrincə, əgər insanlar azadlıqdan çox həbsxananı seçirsə, bu artıq cəmiyyətin zəiflədiyinin açıq göstəricisidir.
