Hamı deyir: dincəl, rahatla, özünə vaxt ayır. Amma sən divana uzananda qəribə hiss gəlir. Telefonu götürürsən. Mesajlara baxırsan. Heç nə etmədiyinə görə özünü günahkar hiss edirsən. Beynin deyir: “Dayanmaq olmaz.”
Bu halın adı var — təlaşlı sakitlik.
Bu nədir?
“Təlaşlı sakitlik” və ya “istirahət narahatlığı” – insanın dincəlmək istədiyi anda daxili gərginlik hiss etməsidir. Yəni bədən dayanır, amma beyin qaçmağa davam edir.
Normalda istirahət dopamin və serotonin kimi “rahatlıq hormonları”nı artırmalıdır. Amma bəzi insanlarda əks proses baş verir: sakitlik təhlükə siqnalı kimi qəbul olunur. Nəticə? Günahkarlıq, nəzarəti itirmə hissi, “boş vaxtı israf edirəm” düşüncəsi.
Bu nədir?
Bədən dayanır, amma beyin qaçmağa davam edir. Sakitlik təhlükə kimi qəbul olunur. Çünki sən uzun müddət məhsuldarlıq rejimində yaşamısan. Beyin öyrəşib ki, dəyərin gördüyün iş qədərdir. İş yoxdur = təhlükə.
Niyə istirahət sevinc yox, günahkarlıq yaradır?
Birinci səbəb — məhsuldarlıq kultu. “Boş vaxt” sanki itki kimi görünür. Halbuki beyin üçün boşluq yaradıcı enerjinin mənbəyidir.
İkinci səbəb — xroniki stress. Uzun müddət yüksək gərginlikdə yaşayan sinir sistemi sakitliyi yad qəbul edir. Kortizol yüksək olanda sakitlik qəribə gəlir. Beyin deyir: “Nəsə düz deyil.”
Üçüncü səbəb — nəzarət ehtiyacı. İş görmək idarə etdiyini hiss etdirir. İstirahət isə buraxmaqdır. Buraxmaq isə qorxudur.
Paradoks budur: sən nəzarəti itirməmək üçün dayanmaqdan qaçırsan. Amma məhz dayanmadığın üçün tükənirsən.
Bunu necə qırmaq olar?
İstirahəti zəiflik kimi yox, strategiya kimi qəbul et. Bu, enerji toplamaqdır. Telefonu 15 dəqiqə kənara qoymaq belə beynə siqnaldır: təhlükə yoxdur.
Sakitlik düşmən deyil. O, sistem yenilənməsidir.
Və ən vacibi: əgər dincələndə narahat olursansa, bu sənin tənbəl olduğun anlamına gəlmir. Bu, sadəcə beyninin uzun müddət döyüş rejimində qaldığını göstərir.
Sakitlikdən qaçma. O səni zəiflətmir. O səni bərpa edir.
