Biz probiotiklər alır, detoks proqramları planlaşdırır və immuniteti gücləndirməyin yeni yollarını axtarırıq. Alimlər isə sağlamlıq üçün ən əlçatan vasitələrdən birini xatırladırlar: adi torpaq. Uşaqlıqda uzaq durmağımız tövsiyə edilən həmin torpaq, əslində, orqanizm üçün faydalı ola bilər.
Müasir həyat insanı getdikcə təbiətdən uzaqlaşdırır. Günümüzün böyük hissəsini ofislərdə keçirir, asfalt yollarla hərəkət edir və ətrafımızda maksimum təmizlik yaratmağa çalışırıq. Lakin məlum olur ki, təbii mühitdən bu qədər uzaqlaşmaq orqanizmi mühüm sağlamlıq mənbəyindən məhrum edə bilər. Bu barədə “The New York Times” yazıb.
Tədqiqatlar göstərir ki, təbii mikroorqanizmlərlə təmas daha güclü sağlamlıqla əlaqəli ola bilər. Fermalarda böyüyən və ya təbiətlə müntəzəm əlaqədə olan insanlarda allergiya, astma və bəzi iltihabi bağırsaq xəstəliklərinə daha az rast gəlinir.
Bu gün mikrobiom mövzusu sağlamlıq sahəsində ən çox müzakirə olunan istiqamətlərdən birinə çevrilib. Bunun fonunda torpağın mümkün faydalarına maraq yenidən artır.
Torpaq stressə qarşı vasitə kimi
Hələ 1970-ci illərdə alimlər torpaqda Mycobacterium vaccae adlı bakteriya aşkar ediblər. Sonrakı araşdırmalar bu bakteriyanın orqanizmdə iltihabi proseslərə təsir göstərə və beynin stressə daha yaxşı reaksiya verməsinə kömək edə biləcəyini göstərib.
Alimlər bu gün ətrafımızdakı “mikrob müxtəlifliyi” anlayışına daha çox diqqət yetirirlər. Meşədə gəzmək, bağda işləmək və ya sadəcə təbiətdə vaxt keçirmək orqanizmin çoxsaylı faydalı mikroorqanizmlərlə təmasına şərait yaradır.
Məhz buna görə parkda gəzintidən və ya bağ evində keçirilən gündən sonra bir çox insan yalnız fiziki rahatlama deyil, həm də əhval-ruhiyyədə yaxşılaşma hiss edir.
Meşə ilə güclü immunitet arasında nə əlaqə var?
Uşaqlarla aparılan tədqiqatlar xüsusilə maraqlı nəticələr göstərir. Finlandiyada keçirilən eksperimentlərdən birində şəhər uşaq bağçalarının ərazisində meşə torpağı, mamır və bitkilərdən ibarət təbii sahələr yaradılıb. Cəmi bir neçə həftə sonra uşaqlarda immun sisteminin göstəriciləri yaxşılaşıb, bağırsaq və dəri mikrobiomunun tərkibi isə daha müxtəlif olub. Müsbət təsir hətta iki il sonra da müşahidə edilib.
Uşaq orqanizmi ətraf mühitin təsirlərinə xüsusilə həssas olsa da, böyüklər də torpaq və təbiətlə müntəzəm təmasdan fayda görə bilərlər.
Sağlamlıq üçün ən sadə yol — çölə çıxmaqdır
Yaxşı xəbər odur ki, bunun üçün kəndə köçmək və ya öz fermana sahib olmaq lazım deyil. Piyada yürüşlər, velosiped gəzintiləri, kampinq, bağda işləmək və ya parkda sakit gəzinti belə insanın təbii mikroorqanizmlərlə təmasına kömək edir.
Yaponiyada məşhur olan “meşə vannası” praktikası da getdikcə daha çox maraq doğurur. Bu, insanın təbiətdə olarkən qoxulara, səslərə və toxunma hisslərinə diqqət yetirdiyi şüurlu gəzinti formasıdır. Bu nə klassik mənada idmandır, nə də adi meditasiya. Daha çox ətraf mühiti bütün duyğularla hiss etməyə yönəlmiş bir təcrübədir.
Bəzən sadəcə ot üzərində ayaqyalın gəzmək və ya torpağa əllə toxunmaq kifayət edir.
Bağçılıq yeni terapiya kimi
Bitkilərlə işləmək narahatlıq səviyyəsini, depressiya əlamətlərini və xroniki stressi azalda bilər. Üstəlik, bu, torpaqla müntəzəm təmas qurmağın ən təbii yollarından biridir.
Başlamaq üçün böyük bağa ehtiyac yoxdur. Balkonda və ya pəncərə önündə reyhan, nanə, yaşıl soğan, çiyələk və ya çerri pomidor yetişdirmək mümkündür. Kiçik bir yaşıllıq guşəsi belə təbiətlə əlaqə hissi yaradır və gündəlik həyatın sürətini azaltmağa kömək edir.
Böyüklər də torpaqla oynamağı unutmamalıdır
Psixoloqlar getdikcə daha çox vurğulayırlar ki, böyüklərin həyatına uşaq oyunlarını xatırladan sadə fəaliyyətləri qaytarması faydalı ola bilər. Mini-bağlar yaratmaq, təbii materiallardan kompozisiyalar hazırlamaq, çiçək yetişdirmək və ya nəm gildən fiqurlar düzəltmək gündəlik qayğılardan uzaqlaşmağa və gərginliyi azaltmağa kömək edir.
Torpaqla təmas yalnız mikrobiom vasitəsilə təsir göstərmir. O, insanı həm də “burada və indi” anına qaytarır. Daimi bildirişlər və sonsuz informasiya axını dövründə məhz bu hissə çox vaxt çatışmır.
Bu ilin sağlamlıq üçün ən faydalı praktikalarından biri bahalı abonementlər və mürəkkəb proqramlar tələb etmir. Bəzən sadəcə təbiətə çıxmaq, bir neçə bitki əkmək və ya torpaq üzərində ayaqyalın gəzmək kifayətdir.
