Stress xərçəngə səbəb ola bilərmi? Bu sual uzun illərdir həm həkimlərin, həm də pasiyentlərin diqqətindədir. Mütəxəssislərin fikrincə, stressin birbaşa xərçəng yaratdığını demək doğru deyil. Elmi araşdırmalar stresslə xərçəng arasında qəti və sübut olunmuş səbəb-nəticə əlaqəsi göstərməyib. Cancer Research UK bildirir ki, stress xərçəngi birbaşa yaratmır və böyük tədqiqatlarda stresslə bəzi xərçəng növləri arasında ardıcıl əlaqə tapılmayıb.
Bununla belə, uzunmüddətli və xroniki stress orqanizmə mənfi təsir göstərə bilər. ABŞ Milli Xərçəng İnstitutu qeyd edir ki, xroniki stress həzm problemləri, ürək xəstəlikləri, yüksək təzyiq və immun sistemin zəifləməsi ilə əlaqəli ola bilər. Bu isə insanın ümumi sağlamlığına təsir edir və dolayı yolla risk faktorlarını gücləndirə bilər.
Əsas məsələ ondadır ki, stress çox vaxt insanın həyat tərzini dəyişir. Güclü stress yaşayan insan daha az yata, düzgün qidalanmaya, hərəkətsiz qala, siqaret və ya alkoqoldan daha çox istifadə edə bilər. Xərçəng riskini artıran amillər çox vaxt məhz bu davranışlarla bağlı olur. Buna görə də stressi “xərçəngin birbaşa səbəbi” kimi yox, sağlamlığa təsir edən və bəzi riskli vərdişləri artıran amil kimi qiymətləndirmək daha düzgündür.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, stressin idarə olunması ümumi sağlamlıq üçün vacibdir. Normal yuxu rejimi, fiziki aktivlik, balanslı qidalanma, psixoloji dəstək və vaxtında həkim müayinələri həm bədəni, həm də psixoloji vəziyyəti qorumağa kömək edir.
Yəni qısa cavab belədir: stress təkbaşına xərçəng yaratmır, amma uzunmüddətli stress orqanizmi zəiflədə və sağlam olmayan vərdişləri artıraraq ümumi risklərə dolayı təsir göstərə bilər.
