Hədiyyə almağı sevirik. Kiməsə sürpriz etmək, sevindirmək, jest etmək bizə asandır. Amma məsələ bizə nəsə ediləndə dəyişir. Kimsə hesabı ödəyəndə, hədiyyə alanda, kömək təklif edəndə içimizdən bir səs qalxır:
“Ayıb olar… Özüm ödəyərdim… Borclu qaldım…”
Bu, tərbiyə deyil. Bu, toksik utancdır.
Psixoloqlar deyir ki, bu hissin kökü çox vaxt uşaqlığa gedib çıxır. “Heç kimə yük olma”, “öz ayaqlarının üstündə dur”, “sənə görə pul xərcləməsinlər” kimi mesajlarla böyüyən insanlar almaqla bağlı daxili qadağa formalaşdırır. Nəticədə beyin sevgini, diqqəti və qayğını təhlükə kimi oxuyur.
Əslində isə biri sənin yerinə ödəyəndə:
-
sən zəif olmursan,
-
borclu qalmırsan,
-
dəyərini itirmirsən.
Sadəcə qarşı tərəfin seçimini qəbul edirsən.
Burada əsas problem “mən layiq deyiləm” düşüncəsidir. İnsan öz dəyərini yalnız verdikləri ilə ölçəndə, almaq ona günah kimi gəlir. Halbuki münasibətlər tərəzi deyil — bu gün sən verirsən, sabah sənə verirlər.
Psixoloqların məsləhəti sadədir, amma təsirlidir:
-
“Yox” deməyə tələsmə
-
İzah vermə, üzr istəmə
-
Sadəcə “çox sağ ol” de və sus
Əvvəl çətin olacaq. Bədən sıxılacaq, beyin bəhanə axtaracaq. Amma hər dəfə qəbul etdikcə, içindəki blok bir az da zəifləyəcək.
Unutma:
Hər şeyi tək bacarmaq güc deyil.
Qayğını qəbul etmək zəiflik deyil.
Zövq almaq ayıb deyil.
Biri sənin yerinə ödəyəndə utanma. Ola bilsin, o insan sadəcə səni sevindirmək istəyir.
Və bəzən həyat da məhz bunu təklif edir:
bir az yüngüllük, bir az qayğı, bir az rahatlıq.
