Yuxular yalnız gözümüzü yumanda gördüyümüz təsadüfi görüntülər deyil. Onlar çox vaxt oyandıqdan sonra danışdığımızda, sözə çevirdiyimizdə və xatırlamağa çalışdığımızda məna qazanır. “Yuxular onları danışanda mövcud olur” fikri də məhz bunu izah edir.
Bu yanaşma psixoanalizdə xüsusi yer tutur. Psixoanalitik və filosof Viktor Mazin bildirir ki, yuxuların mənasını hazır “yuxu yozumu” kitablarında axtarmaq doğru deyil. Çünki eyni simvol hər insan üçün fərqli məna daşıya bilər. Məsələn, yuxuda görülən “ulduz” bir insan üçün səma cismini, başqası üçün məşhur bir sənətçini, başqa biri üçün isə hərbi rütbəni ifadə edə bilər. Ona görə də yuxunun mənasını ən yaxşı onu görən insanın öz assosiasiyaları açıqlayır.
Yuxu danışılmadıqda çox vaxt dağınıq görüntülər, hisslər və qırıq xatirələr kimi qalır. Amma insan onu danışanda həmin görüntülər ardıcıllıq qazanır: kim vardı, nə baş verdi, hansı hiss yarandı, nə qorxutdu, nə sevindirdi. Bu zaman yuxu sadəcə “görüntü” olmaqdan çıxıb şəxsi hekayəyə çevrilir.
Mazin Freydin yanaşmasına istinad edərək vurğulayır ki, yuxuda gördüklərimiz tamamilə yad şeylər deyil. Onlar çox vaxt gündəlik həyatda gördüyümüz, eşitdiyimiz, düşündüyümüz və unutduğumuzu sandığımız şeylərin başqa formada qayıdışıdır. Yuxu beynin “başqa səhnəsi” kimi işləyir: gündüz düşüncələri gecə obrazlara çevrilir.
Bu baxımdan yuxular gələcəyi göstərən sirli mesajdan çox, insanın daxili dünyasının izləri kimi anlaşılır. Orada qorxular, istəklər, xatirələr, yarımçıq qalan emosiyalar və gündəlik həyatın kiçik detalları bir-birinə qarışır.
Ən maraqlısı odur ki, yuxunu hər dəfə danışanda onu bir az da dəyişirik. Bəzi detalları unudur, bəzilərini qabardır, bəzi hissləri sonradan əlavə edirik. Yəni yuxu təkcə gecə görülən şey deyil, həm də səhər qurulan hekayədir.
Qısası, yuxular beynimizin gecə yaratdığı səssiz filmlərdir. Amma onlar yalnız danışıldıqda, yozulduqda və insanın öz həyatı ilə bağlandıqda həqiqi məna qazanır. (marie claire)
