Vitamin D — orqanizm üçün həyati əhəmiyyət daşıyan maddələrdən biridir. O, kalsium və fosforun mənimsənilməsinə kömək edir, nəticədə sümüklər möhkəmlənir, bədən isə daha sağlam olur. Vitamin D iki əsas formada olur: D3 (xolekalsiferol) — günəş şüaları vasitəsilə dəridə yaranır, D2 (erqokalsiferol) isə yalnız qidalarla qəbul edilir. Bu vitamin təkcə sümüklərə yox, həm də əzələlərə, böyrəklərə və immun sisteminə müsbət təsir göstərir.
Vitamin D haradan alınır
Ən əsas mənbə günəş işığıdır. Amma əgər sən az çölə çıxırsansa və ya yüksək SPF-li kremlərdən istifadə edirsənsə, bədən bu vitamini kifayət qədər istehsal edə bilmir. Araşdırmalara görə, SPF 15 və daha yüksək qoruyucular D3 sintezini demək olar ki, bloklayır.
Qidalar da mühüm rol oynayır:
- yağlı balıqlar (somon, treska)
- balıq yağı
- yumurta sarısı
- süd məhsulları
- kürü
Məsələn, cəmi 150 qram somon gündəlik ehtiyacı qarşılaya bilir. Amma praktik olaraq yalnız qida ilə bu vitamini tam almaq çətindir.
Niyə bu qədər vacibdir
Vitamin D-nin əsas işi sümükləri qorumaqdır. Onun çatışmazlığı:
- uşaqlarda raxit
- böyüklərdə osteoporoz
- sümük ağrıları və sınıq riski
Bundan əlavə, azlığı immun sistemini zəiflədir, ürək-damar problemləri riskini artırır və uzun müddətdə daha ciddi xəstəliklərlə əlaqələndirilir.
Əlavə qəbul etmək olar?
Özbaşına qəbul etmək düzgün deyil. Çünki artıq doza:
- qanda kalsiumun artmasına
- böyrək daşlarına
- damarlarda yığıntılara
- ürək problemlərinə səbəb ola bilər
Yəni faydalı olduğu qədər həddindən artıq qəbul təhlükəlidir.
Çatışmazlığı necə hiss etmək olar
Bu əlamətlərə diqqət et:
- daimi yorğunluq
- əzələ zəifliyi
- sümük ağrıları
Risk qrupundasan əgər:
- günəşə az çıxırsan
- artıq çəkin var
- bağırsaq, qaraciyər və ya böyrək problemi var
Dəqiq bilmək üçün qan analizi lazımdır.
Nə etməli
- Günəşdə daha çox vaxt keçir, amma yanmadan qorun
- Rasionuna vitamin D ilə zəngin qidalar əlavə et
- Şübhə varsa, mütləq həkimə müraciət et
Unutma: Vitamin D bədəndə yığıla bilir, yəni yayda topladığın ehtiyat qışda kömək edir. Amma ən doğru yol — nəzarət və balansdır.
