Yay aylarında bir çox insan gecələr yatağa girsə də, uzun müddət yata bilmir. İlk baxışda bunun səbəbi sadəcə isti hava kimi görünür. Amma mövsümi yuxusuzluğun arxasında daha gözlənilməz amillər də dayanır.
Ən əsas səbəblərdən biri uzun gün işığıdır. Yayda gün daha gec batır, səhər isə daha tez açılır. Bu, orqanizmin “yuxu vaxtıdır” siqnalını gecikdirə bilər. Çünki qaranlıq melatonin hormonunun ifrazını artırır, işıq isə bu prosesi ləngidir. Nəticədə insan gec saatlara qədər özünü ayıq hiss edir.
İkinci səbəb bədənin gecə soyumaqda çətinlik çəkməsidir. Normalda yuxuya gedərkən bədən temperaturu bir qədər aşağı düşür. Amma otaq isti olduqda bu proses çətinləşir. İnsan tez-tez oyanır, yuxusu bölünür və səhər yorğun qalxır.
Yay yuxusuzluğunun başqa bir səbəbi də gündəlik rejimin pozulmasıdır. Gec axşam gəzintiləri, daha gec yemək, daha çox ekran qarşısında qalmaq və tətil ab-havası bədənin daxili saatını qarışdıra bilər. Xüsusilə telefon və kompüter ekranından gələn mavi işıq beyinə hələ gündüz olduğu siqnalını verə bilər.
Mütəxəssislər yayda daha rahat yatmaq üçün otağı sərin saxlamağı, pərdələri gündüz bağlı tutmağı, yatmazdan əvvəl ağır yeməklərdən uzaq durmağı və ekran istifadəsini azaltmağı tövsiyə edirlər. Həmçinin yüngül yataq dəstləri, nazik pijama və eyni saatda yatıb-oyanmaq da yuxu keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər.
Yəni yay yuxusuzluğu sadəcə “istidən yata bilməmək” deyil. Bu, işıq, temperatur, vərdişlər və bədənin daxili ritmi arasında yaranan kiçik, amma təsirli bir uyğunsuzluqdur.
