Qış aylarında şokolada güclü istək nə bir kapriz, nə də zəif iradənin göstəricisidir. Bu, orqanizmin mövsümi dəyişikliklərə verdiyi kompleks fizioloji reaksiyadır. Bu barədə “Gazeta.ru”ya SM-Klinikanın həkim-endokrinoloqu Anna Oderiy məlumat verib.
Onun sözlərinə görə, əsas səbəblərdən biri işıq çatışmazlığıdır. Gün işığının azalması serotonin və melatonin hormonlarının ifrazına təsir edir, bu isə yorğunluğun artmasına, əhvalın aşağı düşməsinə və tez həzz verən qida mənbələrinin axtarışına səbəb olur. Eyni zamanda qışda fiziki aktivliyin azalması da rol oynayır: hərəkət azalır, təbii endorfinlərin səviyyəsi düşür və şokolad bir növ emosional “əvəzləyici” funksiyası daşımağa başlayır.
Digər mühüm məqam qida rasionundakı dəyişikliklərdir. Qışda məhsul çeşidi azalır, yeməklər buraxılır və menyuda tez-tez sürətli karbohidratlar üstünlük təşkil edir. Bu vəziyyətdə orqanizm enerji çatışmazlığını şirin qidalarla kompensasiya etməyə çalışır. Zülal və faydalı yağların azlığı isə tez acma, sadə şəkərlərə daimi meyl və enerji səviyyəsində dalğalanmalara yol açır.
Endokrinoloq vurğulayır ki, şokoladın cəlbediciliyi təsadüfi deyil. Onun tərkibindəki şəkər həzz mərkəzlərini sürətlə aktivləşdirir, yağlar toxluq və komfort hissi yaradır, teobromin sinir sistemini yumşaq şəkildə stimullaşdırır, feniletilamin isə əhvala təsir göstərir. Bundan əlavə, şokolad çox vaxt qayğı, bayram və istirahət anlayışları ilə assosiasiya olunur.
Lakin mütəxəssisin sözlərinə görə, şirniyyata qarşı davamlı və nəzarətsiz istək xroniki yorğunluğun, kalori çatışmazlığının, vacib qida maddələrinin əksikliyinin, emosional tükənmişliyin və ya qeyri-müntəzəm qidalanmanın əlaməti ola bilər. Belə hallarda istəklə mübarizə aparmaq yox, onun əsas səbəbini tapmaq vacibdir.
Tarazlığı qorumaq üçün Anna Oderiy tövsiyə edir ki, hər əsas yeməkdə zülal, faydalı yağlar və mürəkkəb karbohidratlar yer alsın. Soyuq mövsümdə rasiona ət bulyonlu şorbalar, tərəvəzlər, meyvələr və tam taxıllı sıyıqlar əlavə etmək faydalıdır. Şirniyyat istəyi yarandıqda isə alternativlər seçilə bilər: bal ilə isti çay, şəkərsiz kakao, qozlu yoqurt, giləmeyvəli kəsmik və ya meyvələr. Müntəzəm qidalanma “sürətli” karbohidratlara ehtiyacı azaldır, hətta 20 dəqiqəlik gəzinti belə təbii endorfinlərin səviyyəsini yüksəldir.
Həkim bir sıra mifləri də təkzib edir. Şokolada meylin maqnezium çatışmazlığının sübutu olduğu elmi cəhətdən təsdiqlənməyib, şokolad stressi müalicə etmir — sadəcə qısamüddətli rahatlıq yaradır və qışda şirniyyatdan tam imtina etməyə ehtiyac yoxdur. Ölçülü şəkildə şokolad istehlakı balanslı qidalanma çərçivəsində mümkündür.
Sonda endokrinoloq qeyd edir ki, qışda şokolada meyl gün işığının azalmasına orqanizmin təbii reaksiyasıdır. Şirniyyata tam qadağa çox vaxt pozulmalara gətirib çıxarır, halbuki balanslı yanaşma daha effektivdir. Əgər istək həddindən artıq olursa, səbəbi araşdırmaq lazımdır. Mütəxəssisin fikrincə, əsas prinsiplər ölçülülük və şüurlu yanaşmadır: şokoladı acqarına yeməmək, qida rejiminə əməl etmək, rasionda kifayət qədər zülal və yağlara yer vermək və özünü günahkar hiss etmədən az miqdarda şirniyyata icazə vermək.
