İştahın daim açıq olması çox vaxt iradə zəifliyi ilə deyil, orqanizmdə hormon balansı və qidalanma tərzi ilə bağlıdır. Son illərin elmi araşdırmaları isə maraqlı bir həqiqəti üzə çıxarır: idman və zülal (protein) birlikdə iştahı təbii şəkildə azalda bilir.
Bunun səbəbi sadədir. Fiziki aktivlik zamanı bədəndə iştahı artıran qrelin hormonu azalır, toxluq hissi yaradan leptin və PYY kimi hormonlar isə aktivləşir. Xüsusilə orta intensivlikdə edilən məşqlərdən sonra bir çox insanın “ac deyiləm” deməsi təsadüfi deyil — bu, bioloji reaksiyadır.
Zülal isə bu təsiri daha da gücləndirir. Proteinlə zəngin qidalar:
– mədədə daha gec həzm olunur
– qan şəkərində kəskin dalğalanmalar yaratmır
– beyinə “toxam” siqnalını daha uzun müddət göndərir
Nəticədə insan daha az yeyir, amma özünü məhrum hiss etmir. Araşdırmalar göstərir ki, proteinlə zəngin səhər yeməyi gün ərzində qəfil aclıq tutmalarını ciddi şəkildə azaldır.
Ən maraqlı məqam isə idmanla zülalın birlikdə yaratdığı effektdir. Məşqdən sonra qəbul edilən protein:
– əzələ itkisini önləyir
– maddələr mübadiləsini sürətləndirir
– və paradoksal olaraq iştahı artırmaq əvəzinə tənzimləyir
Yəni düzgün idman + kifayət qədər protein = daha az aclıq, daha çox nəzarət.
Vacib bir detal da var: burada söhbət ağır məşqlərdən və ya yüksək dozalı əlavələrdən getmir. Gəzinti, pilates, yüngül güc məşqləri və normal qidalanma belə bu mexanizmi işə sala bilir.
Qısası, iştahı azaltmaq üçün özünü ac saxlamaq yox, bədəni düzgün qidalandırmaq və hərəkətə gətirmək lazımdır. Elm artıq bunu açıq deyir: ac qalmaq həll deyil, balans həllidir.
