Stress zamanı şirniyyata, çipsə və ya fastfuda meyl etmək çoxlarının yaşadığı haldır. Xüsusilə ağır iş günündən, yorucu görüşdən, imtahan və ya deadline təzyiqindən sonra insanın əli avtomatik olaraq daha kalorili və “rahatladıcı” qidalara uzana bilər.
Mütəxəssislərə görə, bu, sadəcə iradə zəifliyi deyil. Stress zamanı beyin sürətli enerji və rahatlıq verən qidalara daha çox meyl edir. Şokolad, şirin içkilər, fastfud və duzlu qəlyanaltılar qısa müddətə xoş hiss yaratsa da, bu təsir adətən uzun çəkmir. Bir müddət sonra yorğunluq, ağırlıq hissi və yenidən aclıq yarana bilər.
Bu vəziyyətdən çıxmaq üçün ən sadə strategiyalardan biri əvvəlcədən planlaşdırmaqdır. Yəni insan stresli an gələndə nə yeyəcəyinə həmin anda qərar verməməlidir. Çünki stress altında verilən qərarlar çox vaxt ani istəyin təsiri ilə olur.
Məsələn, iş yerində və ya evdə daha sağlam alternativlər saxlamaq kömək edə bilər. Meyvə, qatıq, qoz-fındıq, tam taxıllı çörək, pendir, yumurta və ya sadə ev yeməyi insanın ani fastfud sifarişi verməsinin qarşısını ala bilər.
Başqa bir vacib üsul isə “10 dəqiqəlik fasilə” qaydasıdır. Şirniyyat yemək istəyi yarananda dərhal yeməyə yönəlmək əvəzinə, bir stəkan su içmək, qısa gəzintiyə çıxmaq və ya bir neçə dəqiqə nəfəs almağa fokuslanmaq faydalı ola bilər. Əgər 10 dəqiqədən sonra aclıq davam edirsə, bu zaman daha düşünülmüş seçim etmək mümkündür.
Burada məqsəd şirniyyatı tamamilə qadağan etmək deyil. Əksinə, əsas məsələ emosional aclıqla fiziki aclığı ayırd etməyi öyrənməkdir. Bəzən insan həqiqətən ac olduğu üçün deyil, yorulduğu, əsəbiləşdiyi və ya gərgin olduğu üçün yemək istəyir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, düzgün qidalanma sərt qadağalarla deyil, daha real və davamlı vərdişlərlə formalaşır. Gün ərzində normal yemək, uzun müddət ac qalmamaq, kifayət qədər su içmək və yuxu rejiminə diqqət etmək stress zamanı ani qida istəklərini azaltmağa kömək edə bilər.
Yəni stress zamanı şirniyyata meyl etmək normal reaksiyadır. Amma bu reaksiyanı idarə etmək mümkündür. Bunun üçün ən praktik yol əvvəlcədən sağlam seçimlər hazırlamaq, ani qərarlardan uzaq durmaq və bədənin həqiqətən nəyə ehtiyac duyduğunu anlamaqdır.
