Uzunmüddətli stress yalnız gündəlik qidalardan alınan zövqü azaltmır, həm də mədə-bağırsaq sisteminin fəaliyyətinə təsir göstərir.
Tibb elmləri namizədi, həkim-toksikoloq Mixail Kutuşov və qidalanma mütəxəssisi Yefim Miqal davamlı əsəb gərginliyinin dad hissiyyatına, iştahaya və qida maddələrinin mənimsənilməsinə necə təsir etdiyini izah ediblər.
Stress yeməyin dadını necə dəyişir?
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, insan uzun müddət stress altında olduqda orqanizmdə hormonal dəyişikliklər baş verir. Simpatik sinir sistemi daha fəal işləyir, adrenalin və kortizol hormonlarının ifrazı artır.
Bu dəyişikliklər dad hissiyyatına da təsir göstərir. Beyin dad siqnallarını fərqli şəkildə emal etməyə başlayır, tüpürcək ifrazı və iştaha dəyişir.
Nəticədə əvvəllər sevilən yeməklər dadsız, həddindən artıq şirin və ya acı gələ bilər.
“Uzunmüddətli əsəb gərginliyi beynin yeməkdən həzz almağa cavabdeh olan mükafatlandırma sisteminə təsir göstərir”, – deyə Kutuşov bildirib.
Həkimin sözlərinə görə, bəzi insanlarda stress zamanı iştaha tamamilə azalır, digərlərində isə əksinə, yağlı və şirin qidalara meyil artır. Bunun səbəbi yüksək kalorili qidaların qısamüddətli həzz və rahatlıq hissi yaratmasıdır.
Stress həzm sisteminə də təsir edir
Əsəb gərginliyi mədənin boşalma sürətini, bağırsaqların fəaliyyətini və həzm şirələrinin ifrazını dəyişə bilər.
Bəzi insanlarda qarın ağrısı, spazm, ürəkbulanma, köp, ishal və ya qəbizlik kimi şikayətlər yaranır.
Bundan əlavə, xroniki stress bağırsaq mikrobiotasının, yəni həzm prosesində və bağırsağın qoruyucu funksiyasında iştirak edən mikroorqanizmlərin tərkibinə təsir göstərə bilər.
“Təcrübəmdə probiotikləri bağırsaq mikroflorasının tarazlığını bərpa etməyə kömək edən vasitələrdən biri kimi nəzərdən keçirirəm”, – deyə Kutuşov qeyd edib.
Stress qidalanma vərdişlərini necə dəyişir?
Qidalanma mütəxəssisi Yefim Miqal da emosional gərginlik dövründə insanların qidaya münasibətinin dəyişdiyini təsdiqləyib.
Onun sözlərinə görə, bəzi insanlar daha çox şirin, duzlu və yüksək kalorili məhsullar qəbul edir, digərləri isə demək olar ki, yemək istəmirlər.
119 820 nəfərin iştirak etdiyi 54 tədqiqatın meta-analizi göstərib ki, stress qidalanma vərdişlərinin dəyişməsi ilə əlaqəlidir. Belə dövrlərdə insanlar daha çox sağlam olmayan məhsullara üstünlük verir, faydalı qidaları isə daha az qəbul edirlər.
“Güclü emosional gərginlik dövründə insanların qidaya münasibəti də dəyişir. Bəziləri stressi şirniyyat yeməklə azaltmağa çalışır, digərləri isə daha az qidalanır”, – deyə Miqal bildirib.
Stress zamanı necə qidalanmaq lazımdır?
Mütəxəssislər xroniki stress dövründə qidalanmaya həddindən artıq sərt məhdudiyyətlər qoymamağı tövsiyə edirlər. Çünki bu, sonradan daha çox yeməyə səbəb ola bilər.
Bunun əvəzinə gündəlik rasionda kiçik dəyişikliklər etmək məsləhət görülür.
Məsələn, 100 qramında təxminən 600 kilokalori olan şokoladı 300 kilokalorilik zefirlə, peçenyeni meyvə və giləmeyvə ilə, çipsləri isə az miqdarda çərəzlə əvəz etmək olar.
Həzm sistemini dəstəkləmək üçün mütəxəssislər probiotiklərdən istifadəni, kəskin stress dövründə yüngül və mədəni qıcıqlandırmayan qidalara üstünlük verməyi, həmçinin kifayət qədər su içməyi məsləhət görürlər.
Həkimlərin fikrincə, stress zamanı dad hissiyyatının və iştahanın dəyişməsi sinir sisteminin fəaliyyəti ilə əlaqədardır.
Bu səbəbdən insan özünü yeməyə və ya qidadan imtina etməyə məcbur etməməlidir. Çünki əlavə məhdudiyyətlər stressi daha da gücləndirə bilər.
