Sink orqanizmin normal fəaliyyəti üçün vacib mikroelementlərdən biridir. O, 300-ə yaxın fermentin fəaliyyətində iştirak edir, immun sisteminə, yaraların sağalmasına və dərinin vəziyyətinə təsir göstərir. Sink, həmçinin karbohidrat mübadiləsi və insulin istehsalı ilə əlaqəlidir.
Rusiya Plexanov İqtisad Universitetinin alimləri DNT məlumatlarına əsaslanan fərdiləşdirilmiş qidalanma sistemi təklif ediblər. Məqsəd 2-ci tip diabetə genetik meyli olan şəxsləri müəyyənləşdirərək onların qidalanmasını sinklə zənginləşdirilmiş məhsullar vasitəsilə tənzimləməkdir.
Sink və diabet arasında hansı əlaqə var?
Tədqiqatçılar SLC30A8 geninə diqqət yetiriblər. Bu gen mədəaltı vəzidə insulinin sintezi və ifrazında iştirak edən ZnT8 adlı sink daşıyıcı zülalın kodlaşdırılmasına cavabdehdir.
Alimlərin yanaşmasına görə, bu genin müəyyən variantları sinkin daşınmasına təsir göstərə və 2-ci tip diabet riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər.
İlkin sorğunun nəticələrinə əsasən, qida rasionunda sink çatışmazlığı qadınların 23 faizində, kişilərin isə 32 faizində qeydə alınıb.
Təklif edilən sistem iki mərhələdən ibarətdir: əvvəlcə SLC30A8 geninin müəyyən variantlarını aşkar etmək üçün genetik test aparılır. Daha sonra risk qrupuna daxil edilən şəxslər üçün sinklə zənginləşdirilmiş çörək, süd məhsulları və marmelad kimi gündəlik qidalar hazırlanır.
3 aylıq təcrübə nə göstərdi?
Klinik sınaqlar Seçenov Universiteti ilə birgə aparılıb. Genetik risk qrupundakı könüllülər 3 ay ərzində hər gün sinklə zənginləşdirilmiş marmelad qəbul ediblər.
Nəticədə iştirakçıların qanında sink səviyyəsinin orta hesabla 10 faiz yüksəldiyi, sink çatışmazlığı müşahidə olunanların payının isə 32 faizdən 6 faizə düşdüyü bildirilir.
Beləliklə, təcrübə iştirakçıları arasında sink çatışmazlığı təxminən 5 dəfə azalıb.
Layihənin rəhbəri, Plexanov Universitetinin Qida texnologiyaları və biomühəndislik kafedrasının müdiri İqor Nikitin bildirib ki, hazırlanmış yanaşma artıq istehsal şəraitində sınaqdan keçirilib və daha geniş tətbiq üçün nəzərdə tutulub.
Bununla belə, təqdim edilən nəticələr sink qəbulunun diabetin qarşısını qəti şəkildə aldığını göstərmir. Araşdırmanın əsas ideyası genetik risk faktorlarını nəzərə alaraq fərdiləşdirilmiş qidalanma modelinin hazırlanmasıdır.
Sinkin təbii mənbələri arasında mal əti, balqabaq tumu, mərcimək və yulaf da var.
